10 SORUDA ÇOCUĞUNUZ İŞTAHSIZ MI, SEÇİCİ Mİ?
Polikliniğimizde çok sık duyduğumuz sorulardan biri:
“Doktor bey, çocuğum hiçbir şey yemiyor, çok iştahsız. Neden?”
Bu soruyu cevaplarken öncelikle anne ve babalara iştahsızlık ile seçicilik arasındaki farkı anlatıyor, ardından bazı sorularla çocuğumuzun gerçekten iştahsız mı yoksa seçici mi olduğuna karar veriyoruz.
Şimdi bu durumu 10 soru-cevap şeklinde özetlemeye çalışacağım.
Soru 1: İştahsızlık ve seçicilik arasındaki fark nedir?
İştahsızlık, kişinin acıkmaması sonucu yemeğe olan ilgisizliğini ifade eder.
Seçicilik ise belirli yiyeceklere ilgi gösterirken diğer tatları veya yiyecekleri reddetme anlamına gelir.
Soru 2: Çocuğum çok az yiyor, tabağını bitirmiyor. Beslenmesi yeterli oluyor mu?
Çocuğunuzun yeterli beslenip beslenmediğini gösteren tek ölçü, tabağını bitirmesi veya fazla miktarda yemek yemesi değildir.
Eğer çocuğunuzun büyüme ve gelişme parametreleri (boy, kilo vb.) normal seyrediyorsa, rutin çocuk sağlığı muayenelerinde herhangi bir problem saptanmıyorsa ve enerjisi yerindeyse, beslenmesinin yeterli olduğunu söyleyebiliriz.
Soru 3: Çocuğum çok iştahsız, sadece birkaç çeşit yemek yiyor. Ne yapmalıyım?
- soruda da belirttiğim gibi, eğer çocuğunuzun büyüme ve gelişme parametreleri (boy, kilo vb.) normal seyrediyorsa, rutin çocuk sağlığı muayenelerinde herhangi bir problem yoksa ve enerjisi yerindeyse, “iştahsız” yerine “seçici” tabirini kullanmak daha doğru olur.
Bazen yeni bir yiyeceği kabul ettirmek için defalarca denemek gerekir.
Böyle bir durumda şunlar yapılabilir:
- Asla baskı yapmayın.
- Strese girmeyin ve bunu çocuğunuza yansıtmayın.
- Alternatif yiyecek sunmayın.
- Ceza veya ödül vermeyin.
- Ekrandan uzak tutun.
- Sofraya beraber oturun ve özendirin.
- Yemediğinde tabağını kaldırın ve bir sonraki öğünde tekrar deneyin.
Soru 4: Çocuğum yemediğinde, aç kalmasın diye abur cubur veriyorum. Doğru mu?
Hayır.
Abur cubur, yüksek miktarda şeker, yağ ve kalori içerdiğinden çocuğunuzu tok tutar ve sağlıklı beslenmesini engeller.
Bunun yerine, yemediği zaman öğünü atlayıp bir sonraki öğün için acıkmasını beklemek daha doğru olur.
Soru 5: Çocuğum yemediğinde baskı yapmalı mıyım?
Hayır.
Baskı yapmanız, anlık olarak beslenmesini sağlayabilir; ancak yaratacağı travma, ileri dönemde ciddi bir gıda reddine sebep olabilir.
Bu durum ilerleyen süreçte ciddi beslenme bozukluklarına ve beraberinde büyüme-gelişme geriliğine sebep olabilir.
Soru 6: Çocuğumun iştahını açmak için takviye veya ilaç kullanmalı mıyım?
Bu sorunun cevabı için öncelikle bir Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı tarafından değerlendirme yapılması gerekir.
Çocuğunuzun muayene bulguları normal, büyüme-gelişme parametreleri iyi ve tetkiklerinde iştahsızlığa sebep olabilecek bir durum yoksa, takviye veya ilaç kullanılması gerekmeyebilir.
Soru 7: Çocuğum çok süt içiyor ama yemek yemek istemiyor. Ne yapmalıyım?
Çocuğunuzun çok fazla süt içmesi, hem acıkmasını engellediğinden hem de demir eksikliğine yol açabildiğinden dolayı beslenme bozukluğuna neden olabilir.
Bu nedenle çocuğun yaşına göre günlük içtiği süt miktarı sınırlandırılabilir.
Soru 8: Neden çocuğum diğer arkadaşlarından daha az yiyor?
Burada şunu bilmek lazım:
Çocuğunuzun rakibi diğer çocuklar değil, kendi büyüme persentilidir (büyüme eğrisi).
Çocuğunuzun persentili paralel seyrediyorsa ve enerjik, sağlıklı bir çocuksa, bu durum yeterince beslendiğini gösterir.
Soru 9: Ne zaman doktora başvurmalıyım?
Aşağıdaki bulgular varsa mutlaka bir Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı tarafından değerlendirilmelidir:
- Boy ve kilo ölçülerinin artmaması veya kilo kaybı
- Halsizlik, yorgunluk
- Yutma veya çiğneme güçlüğü vb.
- İştahsızlık dirençli ve uzun süreli olursa
- Kusma, karın ağrısı, ishal gibi sindirim sistemi belirtileri varsa
Bu bulgular varsa mutlaka bir çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.
Soru 10: Çocuğuma yemek yemesi için tablet veya telefon açmalı mıyım?
Hayır.
Çocuğunuzu beslerken bu tür uyarıcı cihazlardan uzak tutarak yalnızca yemeğe odaklanmasını sağlamalısınız.
Bu cihazlar o anlık ve geçici olarak işe yarasa da hem damak lezzeti açısından hem de beslenme kalitesi açısından uzun vadeli problemler yaratabilir.
SONUÇ
Sonuç olarak, çocuğunuzun yemek porsiyonundan çok büyüme ve gelişme parametrelerini takip edin.
Çocuğunuzu beslerken rahat davranın.
Baskı uygulamayın.
Ekrandan uzak tutun.
Beraber sofraya oturun.
Amacınız çocuğunuza daha fazla yemek yedirmek değil, düzgün ve sağlıklı bir beslenme alışkanlığı kazandırmak olsun.